Kültür Bakanlığı, uzun zamandır beklenen kanun değişikliği üzerine bir taslak metni hazırladı ve fikri mülkiyete bağlı meslek birliklerine gönderdi. Taslakta iki önemli konuya çözüm aranıyordu:

1’incisi: Mevcut meslek birliklerinin çokluğu karşısında uygulamada yaşanan sorunların giderilmesi.

2’ncisi: Aynı alanda faaliyet gösteren meslek birliklerinin birden fazla olması nedeniyle lisans sözleşmelerinde karşılaşılan tıkanıklığın çözümü.

Uzun zamandan beri Kültür Bakanlığı’nın gündeminde olan “Kanun Değişikliği” konusu 21 Ocak 2009 tarihli bir yazı ile meslek birliklerine bildirildi. Bakan adına Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürü Dr. Abdurrahman Çelik imzasıyla gönderilen, kanun değişikliğini içeren taslak metninde “aynı alanda birden fazla meslek birliğinin faaliyet göstermesi” ve mevcut meslek birliklerinin çokluğundan kaynaklanan sorunlar önemseniyordu.

Müzik meslek birliklerini de yakından ilgilendiren kanun tasarısının ön yazısının dikkat çeken satırları şunlardı:

“5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun meslek birliklerinin kurulmasına ilişkin hükümleri içeren 42. Madde uyarınca eser sahipleri ve eser sahiplerinin hakları ile bağlantılı hak sahipleri ile süreli olmayan yayınları çoğaltan ve yayanlar, üyelerinin ortak çıkarlarını korumak ve Kanun ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtmak üzere kurulan meslek birlikleri ve federasyonları hakkında Tüzük’ün 7’nci Maddesi’nde sayılan alanlarda birden fazla meslek birliği kurulabilmektedir.

Bu kapsamda ülkemizde kurulmuş olan toplam 24 meslek birliği halen faaliyetlerine devam etmektedir. Mevcut meslek birliklerinin çokluğu karşısında uygulamalarda bazı sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu durumun son yıllarda yarattığı olumsuz sonuçlar özellikle müzik alanındaki lisanslama faaliyetlerinde ortaya çıkmış ve bu olumsuzluklar ancak geçtiğimiz yıl içersinde gerçekleştirilen ortak lisanslama faaliyetlerinin netice vermesi ile belli ölçüde aşılabilmiştir.” dendikten sonra 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda Değişiklik yapılması hakkında Kanun Taslağı’na geçilmektedir. Ve meslek birliklerinden görüş istenmektedir.

Değişiklik içeren taslak, müzik meslek birliklerine geldikten sonra hukukçular ve genel sekreterler toplantı yaparak bir değerlendirme süreci yaşamışlardır. Ağırlıklı olarak 41 ile 42. Madde üzerinde durulmuş ve taslak üzerinde değişiklik önerisi hazırlanmıştır. Ancak bu değişiklik önerisi bakanlığa sunulmadan önce telif ve sinema hayatımızda yer alan diğer meslek birliklerinden bir çağrı gelmiştir. Sinema ve yayıncılık alanındaki meslek birlikleri Kültür Bakanlığı’ndan genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesini istemişlerdir. Amaç bu toplantıda sıkıntılar, sorunlar ve beklentilerin bir tartışma ortamında ele alınması ve daha sonra taslak üzerindeki değişikliklere geçilmesiydi. Bu istek bakanlığa bildirildi, ancak 20 Şubat 2009 günü itibariyle beklenen toplantıyla ilgili Kültür Bakanlığı’ndan bir haber çıkmadı.

ÜÇ MESLEK BİRLİĞİNİN DEĞERLENDİRMESİ

Ankara’dan gelecek toplantı haberi beklenirken müzikteki üç meslek birliği MESAM, MÜ-YAP ve MÜYORBİR, taslak üzerindeki ortak değerlendirmelerini yapmışlardı.

Hazırlanan değerlendirme raporunda ele alınan maddeleri ve ayrıntılarını şöyle özetleyebiliriz:

FSEK Madde 41:

1) Girişi ücretli veya ücretsiz umumi açık mahallerde; eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve/veya iletimine ilişkin 52. Madde’ye uygun sözleşme yaparak meslek birliklerinden izin alır ve sözleşmelerde yazılı mali hak ödemeleri… (Ve devamı)

14) Aynı sektörde faaliyet gösteren meslek birlikleri oluşturacakları federasyon aracılığıyla ortak tarife belirleyebilirler. Ortak tarifeler, federasyona üye meslek birlikleri açısından bağlayıcıdır… (Ve devamı)

FSEK Madde 42/A: Meslek Birliklerinin Yükümlülükleri ve Tarife Tespitine İlişkin Esaslar…

FSEK Madde 42/B: Meslek Birliklerinin Denetimi…

Maddelerinin yanı sıra müzik hayatımızı önemle ilgilendiren Geçici Madde 9:

“Aynı Alanda Birden Fazla Meslek Birliği” başlıklı maddeyle ilgili bakanlığın gönderdiği taslak metni ve meslek birliklerimizin gerekçeli değerlendirmeleri:

GEÇİCİ MADDE 9:

(1) Aynı alanda faaliyet gösteren mevcut meslek birlikleri; bu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde, kendi belirleyecekleri usul ve esaslar çerçevesinde mevcut meslek birliklerinden birinin bünyesinde veya yeni bir meslek birliği kurmak suretiyle Bakanlık gözetiminde birleşirler. Birleşecek olan bu birlikler tasfiye olmadan infisah (*) edilmiş sayılır. Aynı alandaki meslek birliklerinden herhangi birinin Bakanlık’a yazılı olarak kendi belirleyecekleri usul ve esaslarda birleşmek istemediğini bildirmesi halinde üç aylık süre beklenmeksizin aşağıdaki hüküm uygulanır.

(*) Ortadan kalkma; dağılma; fesholma.

Gerekçe:Meslek birliklerinden herhangi birinin başvurusu, kendiliğinden birleşmenin olanaksız olduğunu göstereceğinden üç aylık süre, zaman kaybından başka bir sonuç doğurmayacaktır.

(2) Üç aylık süre içerisinde birleşmenin sağlanamaması veya taraflardan birinin 1. Fıkra’ya uygun olarak yazılı başvurusu üzerine ilgili alandaki en büyük meslek birliği bünyesine diğer meslek birliklerinin katılımı Bakanlık tarafından sağlanır.

Gerekçe:En büyük meslek birliğine diğer meslek birliklerinin dahil edilmesi hukuken birleşme değil katılım olacağından bu şekilde düzeltilmiştir.

1. Bakanlıkça alandaki en büyük meslek birliği bünyesinde birleşilmesi yönünde karar verilmesi halinde, Bakanlık temsilcileri ve ilgili alan meslek birlikleri temsilcilerinden oluşturulacak bir Komisyon tarafından bir ay içinde öncelikle; üye sayısı, eser sayısı, bandrol/üretim sayısı ve/veya lisans sözleşmelerinden kaynaklanan tahsilatlar gibi ölçütler göz önünde bulundurularak ilgili alandaki en büyük meslek birliği tespit edilir. Komisyon tarafından tespit edilen en büyük meslek birliği altında birleşmelerine karar verilen birliklere Bakanlıkça yapılacak bildirim ile birlikte, bildirimde bulunan meslek birlikleri tasfiye olmadan infisah etmiş sayılır.

Gerekçe:Meslek birliklerinin büyüklük ölçütlerinde anlam kargaşası giderilmiştir. Ancak bu ölçütlerin sektörel bazda değişken olması tespiti daha verimli bir hale getirebilecektir.

2. (2).1. kapsamında Komisyon tarafından ilgili alandaki en büyük meslek birliği tespit edilemediği durumda; Bakanlıkça yeni bir meslek birliği oluşturulması yönünde karar verilir. Bakanlık tarafından bir ay içinde ilgili alan meslek birliklerinin yönetim kurulu başkanları ve üçer üyesi olmak üzere toplam dörder temsilcinin katılımıyla geçici yönetim kurulu oluşturulur. Geçici yönetim kurulu tarafından yeni bir meslek birliğinin kurulması amacıyla Kanun’un 42. Maddesi’nde öngörülen işlemler gerçekleştirilerek faaliyet izni almak üzere Bakanlık’a başvurulur. Bakanlıkça faaliyet izni verilmesini takiben geçici yönetim kurulu tarafından iki ay içinde Bakanlık gözetiminde toplanacak olan genel kurula katılmak üzere ilgili alan meslek birliklerinin tüm üyeleri davet edilir. Faaliyet izninin verilmesiyle birlikte birleşecek olan birlikler tasfiye olmadan infisah etmiş sayılır.

Gerekçe:En büyük meslek birliğine katılım sağlanmadan yeni bir meslek birliği oluşturulması mevcut meslek birlikleri yapısını bozacağı gibi aynı zamanda sektörün kullanıcı ve kamuoyu nezdinde de faaliyetlerini sekteye uğratacaktır. Bu nedenle bu maddenin ancak en büyük meslek birliğinin tespit edilemediği durumda geçerli olması uygundur.

(3) İnfisah eden meslek birliklerinin malvarlıkları yeni kurulan veya bünyesinde birleşen meslek birliğine devredilir. İnfisah eden meslek birliklerinin malları, borçları tediye veya temin edilinceye kadar ayrı olarak yeni kurulan veya bünyesinde birleşilen mevcut meslek birliği tarafından idare olunur. Birleşen meslek birliklerinin birleşme öncesi doğmuş olan borçları, üyelerinin birleşme sonrası elde ettikleri gelirlerden karşılanır.

ORTAK GÖRÜŞÜN HAKLILIĞI…

Telif ve Bağlantılı Haklar alanında müzik meslek birliklerimize bağlı uzman hukukçularımızın sağladığı taslak üzerindeki “gerekçeler” ve gerekçelere dayalı “yorumlar” yukarıda okunduğu gibiydi. Değerlendirme raporları düzenlenirken dünya normları ve Türkiye gerçekleri üzerinden hareket edilmişti.

Şimdi yasa değişikliğinin sunuş yazısında Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürü Dr. Abdurrahman Çelik’in önemle altını çizdiği iki olumsuzluğu yeniden hatırlamakta yarar var.

Birincisi: Mevcut meslek birliklerinin çokluğu karşısında uygulamada bazı sıkıntıların yaşanması. (Fikri mülkiyete bağlı toplam meslek birliği sayısı: 24)

İkincisi ise: Aynı alanda birden fazla meslek birliğinin çokluğu karşısında yaşanan lisanslama sorunları.

İkincisiyle ilgili uzun zamandan beri büyük bir beklenti vardı. Lisanslama çalışmalarının önünü tıkayan bu sorunun aşılması için bestecisi, yorumcusu ve yapımcısıyla müziğin geniş bir bölümü bu konuda yasa değişikliği bekliyordu. Özellikle “eser sahipleri alanında iki meslek birliği oluşu” büyük sorunlar yaratıyordu. Dergimiz AKORT’un 2008 yılı Temmuz sayısında bu konu geniş olarak işlenmiş, müzik hayatımızın öncü isimleri görüşlerini bir noktada birleştirmişlerdi. MESAM Başkanı Ali Rıza Binboğa, MÜ-YAP Başkanı Bülent Forta ,MÜYORBİR Başkanı Ali Kocatepe ve Yardımcısı Selçuk Alagöz, değerli bestecilerimiz; Sezen Aksu, Kayahan ve Fuat Güner büyük bir hassasiyet içinde ortak görüşlerini yüksek bir sesle dile getirmişlerdi:

“AYNI ALANDA TEK MESLEK BİRLİĞİ OLMALIDIR…” diyorlardı hep bir ağızdan…

Ve artık reform niteliğindeki yasa değişikliğinin sonuna yaklaşılmıştır. Müzikte üreten ve haklarına duyarlı kesimin ortak görüşü, hazırlanan yasa tasarısına güç vermiştir.

Şimdi Kültür Bakanlığı ve meslek birliklerimiz taslak üzerinde birlikte çalışarak, yasa değişikliğini aksaklığı giderici biçimde sonuca ulaştıracaktır.

Makaleyi Tavsiye Et | 0 Comments|