UZMANINDAN HOME STUDIO ÖNERİLERİ

Aziz Berk ERTEN

Öncelikle herkese iyi seneler. Geçtiğimiz sayılarda sırasıyla bir stüdyoyu oluşturan bileşenleri ve bunların kurulumundan, daha sonra ise miks ile ilgili bazı temel püf noktalardan bahsetmiştim. Bu sayıda ise iyi bir miks için öncelikle gerekli olan kayıt sürecine kısaca değineceğim. Kayıt işlemi havadaki ses titreşimlerinin elektrik sinyaline (audio) dönüştürülüp, tercih edilen ortama yazılmasıdır. Bunu yaparken dikkat edilmesi gereken noktalar; kaydedilecek kaynağın kalitesi ve çalımı, kayıt ortamı ve kayıt esnasında kullanılan bileşenlerin doğru seçilip kullanılmasıdır. Bu konulardan kısaca bahsedip, bazı püf noktalar vermeye çalışacağım. Unutulmaması gereken şey, temiz ve detaylı alınmamış bir kaydın daha sonra temizlenmesinin veya bazı işlemler ile olmayan detaylarının eklenmesinin mümkün olmadığıdır. Yani özetle; ne kadar iyi kayıt, ancak o kadar iyi miks...

ENSTRÜMAN VE ÇALIM: İlk olarak kayıt edilecek enstrümanların bakımlarının yapılmış olması gerekmektedir. Enstrümanına göre tellerin, derilerin ve diğer parçaların temiz ve yeni olmasına, elektronik bileşenlerin ise gürültüsüz ve temiz çalıştığına emin olmak gerekmektedir. Ayrıca kayıt öncesinde ve sırasında enstrümanların akortları devamlı kontrol edilmelidir. Aynı zamanda, enstrümanı çalacak kimsenin enstrümanına hakim olması; farklı çalım tekniklerinin çıkan sese nasıl etki ettiğini bilmesi, kayıt sırasında enerjinin deneme yanılma sürecinde kaybolması yerine “icra”ya yoğunlaşmasını sağlayacaktır.

ODA: Kayıt edilecek sesler olabildiğince temiz ve detaylı kayıt ortamına aktarılmalıdır. Bu nedenle kayıt yapılacak ortamın dış seslerden olabildiğince izole olmasına özen gösterilmelidir. Trafik gürültüsü, bilgisayar fanı gürültüsü, arka plandaki konuşma sesleri gibi kayda karışan istenmeyen sesleri daha sonra temizlemek mümkün olmamaktadır. Aynı şekilde kayıt edilen her kanaldaki az miktarda olduğu düşünülen gürültü seviyesinin, miks sırasında kanallar üst üste bindiğinde eklenerek artacağı göz önünde bulundurulmalıdır (Misal; 10 kanallık bir projede her kanaldki 2 dB’lik gürültü, tüm kanallar aynı anda çalındığında 2 x 10 = 20 dB’ye yükselecektir). Oda dışından gelen gürültülerin önlenmesi gibi, oda içindeki yansımaların da kontrol edilmesi gerekmektedir. Mikrofona  kaynaktan doğrudan gelen sese karışacak erken yansımalar, belli frekansların (ters faz ilişkisine girerek) yok olmasına neden olacaktır (comb filtering). Bu durumun önüne geçilmesi için öncelikle yapılması gereken şey akustik düzenlemedir. Yansıtıcı yüzeylere asılacak ses emici paneller, belli frekans aralıklarındaki yansımaları önleyecektir. Mikrofona gelecek yansımaları önlemek için piyasada bulunan yansıma filtreleri de kullanılabilinir, imkan olmaması durumunda mikrofonun arkasına asılacak battaniyeler de işe yarayabilir. Daha önceki sayılarda belirttiğim gibi kitaplık, perde, DVD rafı gibi mobilyalar da doğrudan yansımaları engelleyerek dağıtıcı görevi görebilirler.

MİKROFON: Kayıt edilecek kaynağa göre mikrofon seçimi yapmak gerekmektedir. Çok kabaca; yüksek frekanslarda detay içeren kaynaklar için küçük diyaframlı condenser mikrofonlar, alt frekanslardaki detaylar için büyük diyaframlı condenserlar, yüksek ses seviyesi üreten kaynakları kayıt etmek için dinamik mikrofonlar, üst frekansları rahatsız edici olabilecek şekilde tiz kaynaklar içinse ribbon mikrofonlar tercih edilebilinir. Mikrofonun elektronik kayıt zincirindeki ilk eq olduğu unutulmamalıdır. Örnek olarak; kaynağa dik bakan bir mikrofona göre açılı bakan bir mikrofon tiz frekansları daha az alacaktır. Bu özellikle elektro gitar anfilerinin mikrofonlanmasında faydalı olabilir. Diğer bir önemli nokta, cardioid (mikrofonun ön tarafının arka tarafına göre daha hassas olduğu mikrofon özelliği) mikrofonların kaynağa yaklaştıkça daha fazla bas frekans aldıklarıdır (proximity efeect). Mikrofon yerleşiminin uzaklığı konusunda ise mikrofonun kaynağa çok yakın olduğu durumlarda, kaynağın genel sesi yerine mikrofonun (yakından) baktığı noktanın detayını alacağı unutulmamalıdır. Vokal kayıtlarında ise unutulmaması gereken bir nokta, “p” “b” gibi ağızdan bir anda yoğun nefes çıkmasına neden olan sessiz harflerin (plosive) mikrofonu aşırı yüklemesini önlemek amacıyla bir “pop filter” kullanılmasıdır. Son olarak da, kayıt seviyesinin çok yüksek tutulmaması (-6 dB FS iyi bir seviye olabilir) analog-dijital çeviricilerin aşırı yüklenmesini önleyecektir.

Makaleyi Tavsiye Et | 0 Comments|